Haworthia verzorgen (zebrahaworthia): licht, water en problemen

De haworthia (Haworthiopsis fasciata, in de handel ook zebrahaworthia) is een vetplantje in het klein dat met zijn donkergroene, spitse, vlezige bladeren vol witte, iets verheven streepjes aan een kleine zebra doet denken. Hij groeit compact in de vorm van een rozet, hij ontwikkelt zich langzaam, en hij houdt zijn kleine formaat jarenlang; daarmee is hij ideaal voor op een tafel of op de vensterbank. BBC Gardeners’ World geeft de hoogte van de soorten gemiddeld op 4 tot 25 cm; de plant blijft dus blijvend klein en past op een smalle vensterbank of op je bureau.

Twee dingen maken hem prettig: volgens de ASPCA is hij niet giftig voor katten, honden en paarden, dus veilig voor een huis met een kat of een hond, en hij wil, anders dan de meeste vetplanten, geen felle zon maar gefilterd, indirect licht; daardoor houdt hij het ook uit in een lichte hoek die niet heel fel is.

Licht

Hij houdt van veel maar indirect licht en niet van felle directe zon. In zijn eigen omgeving groeit hij in de schaduw van rotsen en struiken, en daarom komt hij met minder en gefilterd licht toe dan veel andere vetplanten. Vlak bij een raam op het oosten of het westen, op een lichte plek waar de middagzon er niet rechtstreeks op valt, is ideaal. Bij te veel zon worden de bladeren rood, paars of bruin, en dat is een teken van stress; bij te weinig licht gaat de rozet open staan, rekken de bladeren uit en valt de plant uit elkaar. Zie ook Weinig licht en Bladverbranding.

Water geven, weinig water en niets in het hart

Als vetplant wil hij weinig water. Giet pas als de grond helemaal is uitgedroogd; in de lente en de zomer regelmatig, en in de winter veel minder vaak. De meest voorkomende doodsoorzaak is wortelrot door te veel water. Giet op de grond en laat geen water in het hart van de rozet lopen, daar waar de bladeren samenkomen, want water dat daar blijft staan laat de stam wegrotten. Giet royaal, laat het overschot goed uitlekken en laat niets in de schotel of onderin de sierpot staan.

Temperatuur

BBC Gardeners’ World schrijft dat de haworthia het beste doet in een warme kamer, maar dat hij ook goed groeit bij 10 tot 25 °C; diezelfde bron vraagt hem uit de directe zon en uit de tocht te houden. In de winter is de combinatie van natte grond en kou schadelijk voor de wortels; dat is geen zin uit de bronnen maar een gevolgtrekking van deze pagina. Houd de grond in die tijd droog en bescherm de plant tegen kou.

Welke planten in de winter rusten, welke waarden daarvoor onderbouwd zijn en welke plek daarvoor geschikt is, staat op overwinteren.

Luchtvochtigheid

Als vetplant heeft hij genoeg aan een lage luchtvochtigheid en aan gewone huislucht. De luchtvochtigheid verhogen hoeft niet; goede luchtbeweging is voor zijn gezondheid voldoende. Houd hem wel weg van de directe luchtstroom van de radiator.

Voeding

Hij komt met heel weinig voeding toe. BBC Gardeners’ World noemt voor deze soort een cactusvoeding om de drie maanden; volgens diezelfde bron heeft de plant niet meer nodig. Die voeding die staat bij elk tuincentrum bij de vetplantengrond. Voed in de winter niet. Te veel voeding beschadigt zijn tere wortels, en weinig is hier altijd beter. Zie Mestzouten.

Vermeerderen

Een haworthia vermeerder je het makkelijkst met kindjes. De moederplant maakt mettertijd kleine zijrozetten onderaan; haal die bij het verpotten voorzichtig los, zo mogelijk met een paar wortels eraan, en zet ze in goed doorlatende vetplantengrond. Wacht na het afhalen een dag of twee voordat je begint te gieten, dat verkleint de kans op rot. De lente en de zomer zijn daarvoor het beste moment.

De vergelijking van de methodes, de regel over de knoop en de redenen waarom het mislukt staan op kamerplanten stekken.

Problemen die je het vaakst tegenkomt

• De onderste bladeren zijn zacht en glazig geworden, onderaan donker, en de grond is nat: te veel water en wortelrot. Zie Gele bladeren.
• Precies het hart van de rozet is donker en zacht: water dat in het hart is gelopen, dus hartrot.
• De bladeren zijn rood, paars of bruin: te veel of te felle zon.
• De bladeren zijn uitgerekt, de rozet staat open en valt uit elkaar: te weinig licht.

Om stap voor stap van symptoom naar oorzaak te komen, kun je de Diagnosehulp voor de haworthia gebruiken.

---

Over de genoemde waarden: De waarden hier, dus de kamer van 10 tot 25 °C die BBC Gardeners’ World noemt en veel indirect licht, zijn algemene drempels; je huis en het seizoen schuiven ze. Bij de haworthia gelden twee gouden regels: giet niet te veel, want het is een vetplant en de grond moet helemaal opdrogen, en laat geen water in het hart van de rozet lopen, want water dat daar blijft staan laat de stam wegrotten. Het licht mag veel zijn maar moet indirect blijven; felle zon kleurt zijn blad.