Kerstcactus (Schlumbergera): problemen herkennen

Dit misverstand komt rechtstreeks uit de naam van de plant. De kerstcactus is geen woestijncactus maar een boscactus. Hij hoort thuis in de regenwouden van Brazilië en leeft daar op boomtakken, in opgehoopt organisch materiaal. Laat je hem net als een woestijncactus wekenlang zonder water staan, dan rimpelen de leden, laat hij zijn knoppen vallen en verzwakt hij op den duur.

Dat hij een boscactus is, betekent dat hij meer water wil, maar niet dat hij in steeds natte potgrond kan staan. Water dat je erbij geeft terwijl de grond nog vochtig is, maakt de leden zacht en legt de basis voor wortelrot.

In potgrond die lang nat blijft staan, zijn de wortels gaan rotten. Dat de leden zacht worden en afvallen en dat de plant er ondanks het water geven dorstig uitziet, is daar het teken van; de wortels kunnen geen water meer aanvoeren.

Zijn de leden gerimpeld en dunner geworden en is de potgrond droog, dan heeft de plant dorst. Bij deze plant geeft droogte veel sneller problemen dan bij woestijncactussen.

De kerstcactus is een kortedagplant. Of hij bloemknoppen aanlegt, hangt niet van het licht af maar van de lengte van de nacht. Krijgt hij in het najaar niet genoeg lange en ononderbroken duisternis, dan blijft de plant kerngezond maar bloeit hij helemaal niet.

Denk je dat je het goed hebt gedaan en blijft de bloei toch uit, dan is de duisternis meestal niet ononderbroken geweest. Een lamp die 's nachts een paar minuten aangaat, licht dat vanuit de gang binnenvalt of een straatlantaarn die door het raam schijnt, kan dit proces verstoren. Donker moet voor de plant echt donker zijn.

Blijft de bloei uit terwijl je wel een donkerperiode hebt gegeven, dan kan de temperatuur te hoog zijn. Deze plant heeft voor het aanleggen van knoppen ook koelte nodig: Clemson geeft voor de najaarstemperatuur 16-20 °C (60-68 °F); de RHS geeft dezelfde fase (van half september tot de knoppen zichtbaar zijn) met 12-15 °C. Dit hulpmiddel voegt die twee niet samen. In een warme kamer bij de radiator is donker alleen niet genoeg.

Een kerstcactus met knoppen is heel gevoelig voor verandering. De plant verplaatsen, of zelfs de pot draaien, kan de knoppen doen afvallen. De plant legt zijn knoppen aan naar de richting waar het licht vandaan komt; verandert die richting, dan laat hij ze los. Dat is geen ziekte.

Raakt het gietritme in de knoptijd van slag, vooral als de potgrond eerst opdroogt en er daarna in één keer veel water bij komt, dan vallen de knoppen af. De plant wil in deze tijd rust en regelmaat.

Bij de deur, naast een raam dat vaak opengaat en bij de radiator zijn slechte plekken voor een plant met knoppen. Een plotselinge temperatuurwisseling en een droge luchtstroom laten de knoppen vallen.

De kerstcactus is een plant die tussen boomtakken onder het bladerdek gefilterd licht krijgt. Directe, brandende zon laat fletse, roodachtige of bruine verbrande plekken achter op de leden. Die plekken gaan niet meer weg.

Op een erg donkere plek groeit de plant niet, worden de leden flets en blijft hij zwak. Bloeien wordt ook lastiger, omdat hij de energie om knoppen aan te leggen niet kan opbouwen.

Koud vensterglas en een koude luchtstroom laten de leden zacht en donker worden en geven plekken die eruitzien alsof ze in het water hebben gestaan. De koelte voor de bloeivoorbereiding en koudeschade zijn twee verschillende dingen: de RHS geeft voor de rustperiode 12-15 °C, en koudeschade staat daar los van.

De warme en droge lucht bij de radiator laat de bloemen snel verwelken. Dat is geen ziekte maar een kwestie van de plek.

Te veel voeding of zouten die zich met de tijd in de potgrond ophopen, maken de leden flets en geven kleurverandering aan de punten. Op de potrand kun je een witachtige korst zien.

Witte wattige klontjes op de plek waar de leden aan elkaar zitten, zijn een teken van wolluis. De verbindingen tussen de leden zijn goede schuilplaatsen; daardoor kun je het laat opmerken.

Clemson University Home & Garden Information Center geeft de gezaagde rand op als kenmerk van de thanksgivingcactus: elk lid heeft langs de randen 2 tot 4 tandvormige uitsteeksels. Bij de kerstcactus (Schlumbergera x buckleyi) zijn de randen ronder. Ze horen tot hetzelfde geslacht en de verzorging op deze pagina geldt voor allebei.

Clemson University Home & Garden Information Center geeft de ronde rand op als kenmerk van de kerstcactus (Schlumbergera x buckleyi). Voor de vorm van de rand van de paascactus (Hatiora gaertneri, synoniem Rhipsalidopsis gaertneri) geeft dezelfde bron geen beschrijving. Wat de twee uit elkaar houdt, is de bloeitijd.

Dat de randen van de leden licht naar rood of paars trekken, is meestal een reactie op licht of temperatuur. De plant heeft geen schade; het werkt een beetje als bescherming tegen de zon. Sommige mensen vinden het ook decoratief.

De bloemen van de kerstcactus houden een paar weken aan en verwelken daarna. Dat de bloemen ophouden betekent niet dat de plant ongezond is; het hoort bij de natuurlijke cyclus.

In het najaar en de winter groeit de kerstcactus niet. In die tijd steekt hij zijn energie in de bloei. Dat er geen groei is, is geen probleem.

Bij een plant waarvan de wortels de pot hebben gevuld, is het te verwachten dat de groei trager gaat. ⚠ Dat een krappe doorwortelde pot de bloei zou bevorderen, staat in geen van de bronnen; deze pagina legt dat verband niet.

Een plant die net gekocht is of verplaatst, kan een paar leden laten vallen. Dat is een tijdelijke reactie van gewenning.