Zwaardvaren verzorgen (Nephrolepis): luchtvochtigheid, water, problemen

De zwaardvaren (Nephrolepis exaltata, in het Engels Boston fern) is een geliefde varen met lange, volle groene varenbladen die sierlijk over de rand van de pot omlaag hangen. Het is een van die vertrouwde ouderwetse kamerplanten die je vroeger overal zag staan, en in een hangpot vormt hij een volle groene waterval. Omdat het een varen is, bloeit hij niet; hij plant zich voort met sporen.

Twee dingen maken hem prettig: volgens de ASPCA is hij niet giftig voor huisdieren, dus veilig voor een huis met een kat of een hond, en hij geeft een volle, levendige groene massa. Het enige wat hij echt vraagt is vocht; droge lucht bevalt hem niet.

Licht

Hij houdt van veel indirect licht of van halfschaduw. Directe zon verbrandt en verdroogt zijn tere blaadjes; zie Bladverbranding. In zijn eigen omgeving groeit hij op de bosbodem in de schaduw van bomen, en in huis is een plek met zacht licht, bijvoorbeeld bij een raam op het oosten of het westen, ideaal. Op een heel donkere plek wordt hij juist ijl en futloos; zie Weinig licht.

Water geven, vocht en evenwicht

Houd de grond doorlopend licht vochtig; uitdrogen verdraagt een zwaardvaren niet. Giet zodra de bovenlaag van de grond begint op te drogen, maar laat de plant ook niet kletsnat staan. Een gietschema in dagen geven de bronnen van deze pagina niet; bij een varen die niet mag uitdrogen, controleer je dat liever met je vinger dan met de kalender. In de zomer en bij warm weer heeft hij duidelijk meer water nodig, in de winter minder. De twee meest voorkomende fouten zijn hem laten uitdrogen (de blaadjes worden krokant bruin en vallen af) en hem doorlopend nat houden (de wortels rotten weg). Het evenwicht telt: vochtige maar luchtige grond, en geen water in de schotel of onderin de sierpot.

Temperatuur

De NC State Extension schrijft de plant in helder indirect licht en warmte te zetten en noemt die warmte in dezelfde zin met een getal: 16 tot 21 °C (in de bron 60-70 °F). BBC Gardeners’ World wijst dezelfde kant op: een lichte of licht beschaduwde plek in een warme kamer, uit de directe zon, uit de tocht en weg van de radiator. Diezelfde bron schrijft dat vergelend blad kan betekenen dat de lucht te droog of te warm is. Houd hem weg van de koude ruit en uit de luchtstroom van een airco.

Luchtvochtigheid, het meest kritische punt

Wat deze plant het meest nodig heeft, is een hoge luchtvochtigheid. In droge lucht, en dan vooral in de winter naast de radiator, worden de blaadjes bruin en vallen ze af. Wat je kunt doen: een luchtbevochtiger in de buurt zetten, de planten bij elkaar zetten, of hem in een vochtige ruimte plaatsen zoals een lichte badkamer, waar de lucht vanzelf vochtiger is. Welke maatregelen tegen droge lucht werkelijk iets doen en welke niet, staat met eigen bronnen op Droge lucht.

Voeding

Geef in het groeiseizoen, dus in de lente en de zomer, een evenwichtige vloeibare voeding op halve sterkte. Giet de grond vóór het voeden, zodat de wortels niet verbranden. Stop met voeden in de winter. Varens hebben tere wortels; te veel voeding verbrandt de punten van de blaadjes. Zie Mestzouten.

Vermeerderen

De makkelijkste manier is scheuren via de wortelstok (het rizoom): haal de plant er bij het verpotten uit en deel hem voorzichtig in stukken die elk gezonde wortels en blad hebben, en zet elk stuk in verse, vochtige grond. Het voorjaar is daarvoor het beste moment; potgrond en potten liggen bij elk tuincentrum bij elkaar. Varens vermeerderen zich ook met sporen, maar dat gaat traag en moeizaam; thuis is scheuren veel praktischer.

De vergelijking van de methodes, de regel over de knoop en de redenen waarom het mislukt staan op kamerplanten stekken.

Formaat en groeisnelheid

De NC State Extension geeft voor de zwaardvaren hoogte en breedte in één waarde: 60 tot 90 cm (in de bron 2 tot 3 voet); dezelfde vermelding noemt de verzorging laag en de groei snel.

In het plantprofiel boven deze tekst staat bij Moeilijkheid daarentegen Gemiddeld. Die vermelding komt uit de soortoverstijgende databasis van deze website en is in alle vier de taalversies dezelfde. De twee inschattingen lopen uiteen, en deze pagina geeft ze allebei.

Hij gaat dus even ver omhoog als opzij en vormt een ronde bol. Omdat zijn bladeren overhangen, staat hij het mooist in een hangpot of op een hoge plantentafel; op de vloer raken de punten van de bladeren de grond en breken ze af.

Problemen die je het vaakst tegenkomt

• Bruine, krokante punten aan de blaadjes en bladval: te weinig luchtvochtigheid, de meest voorkomende klacht, of grond die te ver is uitgedroogd.
• Massale bladval: droge lucht, de schrik van een verandering van omgeving, of kou.
• Vergeling met natte grond en een zachte voet: te veel water en wortelrot. Zie Gele bladeren.
• IJl en futloos worden: te weinig licht.
• Rijen bruine stipjes aan de onderkant van het blad: sporenhoopjes; daar is niets mis mee.

Om stap voor stap van symptoom naar oorzaak te komen, kun je de Diagnosehulp voor de zwaardvaren gebruiken.

---

Over de genoemde waarden: De waarden hier, dus de kamer van 16 tot 21 °C die de NC State Extension noemt, veel indirect licht en een hoge luchtvochtigheid, zijn algemene drempels; je huis en het seizoen schuiven ze. Bij de zwaardvaren gelden twee gouden regels: houd de luchtvochtigheid hoog, want droge lucht kost hem zijn blaadjes, en houd de grond licht vochtig, want uitdrogen verdraagt hij niet terwijl doorlopend natte grond zijn wortels laat wegrotten.