Amaryllis (Hippeastrum): problemen herkennen

Te veel water laat de amaryllis rotten. De bol is een orgaan dat water opslaat en kan niet in steeds natte potgrond blijven staan. Vooral te veel water vlak na het planten, als de wortels er nog niet zijn, leidt rechtstreeks tot rot.

In een bol die lang nat blijft staan of waar water overheen is gekomen, is de rot begonnen. Dat hij zacht wordt en ruikt, laat zien dat de rot tot in de bol is doorgedrongen. Dit is het ernstigste probleem bij de amaryllis.

Het grootste deel van de amaryllisbol hoort boven de grond te blijven; de RHS zegt dat twee derde boven het oppervlak moet blijven, NC State Extension dat alleen de helft van de bol ingegraven wordt. Bij een bol die helemaal bedekt is, blijft er water staan op de bovenkant en in de hals waar de bladeren samenkomen; dat legt de basis voor zowel rot als bladvlekkenziekte. Dit is een plantfout die eigen is aan deze plant en die veel voorkomt.

Zie je rode strepen of vlekken op de bol, onderaan bij de bladeren en op de bloemsteel, dan is dat hoogstwaarschijnlijk bladvlekkenziekte (Stagonospora curtisii). Het is een schimmelprobleem dat eigen is aan de amaryllis. Te veel vocht, water dat op de bol blijft staan en te weinig luchtcirculatie zetten het in gang.

De potgrond is uitgedroogd en de plant komt niet bij water. De amaryllis kan een tijd tegen droogte, maar blijft hij in de actieve groei en de bloei zonder water, dan drogen de knoppen uit zonder open te gaan en gaan de bladeren hangen.

Op een donkere plek wordt de bloemsteel van de amaryllis dun, rekt hij verder uit dan nodig en valt hij bij de bloei om onder zijn eigen gewicht. Ook de bladeren worden fletser en gaan liggen. De RHS noemt een te schaduwrijke plek met zoveel woorden als een van de oorzaken van uitblijvende bloei.

Directe, brandende zon laat, vooral rond het middaguur in de zomer, fletse of bruine droge plekken achter op het bladoppervlak. Die plekken gaan niet meer weg.

De amaryllis kan niet tegen kou. NC State Extension geeft één ondergrens en schrijft die op als schadedrempel: de plant loopt schade op onder 1,7 °C (in de bron 35 °F). Daarnaast kan contact met koud glas plekken op de bladeren achterlaten die eruitzien alsof ze in het water hebben gestaan, en kan het het opengaan van de knoppen stilzetten.

Warme en droge lucht, vooral bij de radiator, laat de bloemen snel verwelken en de knoppen uitdrogen zonder dat ze opengaan. Dat is geen ziekte maar een kwestie van de plek.

Te veel voeding of zouten die zich met de tijd in de potgrond ophopen, laten de bladpunten bruin worden en uitdrogen. Op de potrand en op de grond kun je een witachtige korst zien.

Wattige witte klontjes in de hals waar de bladeren samenkomen wijzen op wolluis, fijn spinsel en spikkeling aan de onderkant van het blad op spint. De amaryllis heeft meestal weinig last van plagen, maar de hals van de bol is een goede plek om zich te verstoppen.

NC State Extension schrijft dat de bol na de bloei een rustperiode nodig heeft om bij te komen en zich te vernieuwen, en geeft daar getallen bij: 8 tot 10 weken, 10-13 °C en een halfdonkere plek. Heb je die periode niet gegeven, dan beschrijven de stappen hieronder dat regime. Wat er gebeurt als de rust wordt overgeslagen, staat in geen van de bronnen; deze pagina legt dat oorzakelijke verband dan ook niet. De oorzaken van uitblijvende bloei noemt alleen de RHS, en die geeft er drie: de bol te vroeg droog wegzetten, een te schaduwrijke plek en te weinig water in de zomer ervoor.

Twee tuinbronnen geven dezelfde aanwijzing: de bloemstelen knip je af, de bladeren niet. NC State Extension schrijft dat de bladeren vanzelf vergelen en uitdrogen en dat je ze pas weghaalt als ze bruin zijn geworden; de RHS zegt ook dat je de bloemstelen onderaan afknipt en de bladeren laat doorgroeien.

Dat de bladeren na de bloei en bij het ingaan van de rustperiode vergelen en uitdrogen, hoort bij de natuurlijke cyclus van de plant. Het is geen ziekte en geen verzorgingsfout; ook NC State Extension schrijft dat de bladeren vanzelf vergelen en uitdrogen en dat je ze pas weghaalt als ze bruin zijn geworden.

In de rustperiode groeit de amaryllis niet en dat hoort zo. NC State Extension omschrijft deze periode als de tijd waarin de bol bijkomt en zich vernieuwt.

De bloemen van de amaryllis zijn groot en zwaar. Ook als er licht genoeg is, kan de steel onder zijn eigen gewicht doorbuigen, vooral als er meer dan één bloem aan één steel opengaat. Dat is geen probleem.

Een jonge of kleine bol bloeit in zijn eerste seizoenen soms niet.

Een amaryllis die net gekocht is of verplaatst, kan knoppen laten vallen als reactie op de wisseling in licht en temperatuur. Dat is een tijdelijke reactie van gewenning.

Na het planten kan het een paar weken duren voor de scheut zich laat zien. In die tijd maakt de bol eerst wortels. Dat er aan de buitenkant niets gebeurt, is geen probleem.