Begonia maculata verzorgen (stippenbegonia): water, vocht, meeldauw

De Begonia maculata (in het Nederlands stippenbegonia, in het Engels polka dot begonia) is met zijn zilverwitte stippen op olijfgroen, vleugelvormig blad en de wijnrode onderkant daarvan een van de opvallendste kamerplanten van de laatste jaren. Het is een rechtopgaande begonia met een rietachtige, geknoopte stengel die aan bamboe doet denken, en hij groeit snel. Ter aantekening: begonia is een heel breed geslacht met duizenden soorten, familie Begoniaceae; deze pagina gaat over de soort die binnenshuis trending is, de gestippelde maculata. In de lente en de zomer maakt hij ook trossen wit met roze bloemen, maar zijn echte aantrekkingskracht zit in dat gestippelde blad.

Verzorgen is niet moeilijk, maar er zijn een paar eigen regels: hij houdt van vocht, maar je sproeit geen water op zijn blad, hij kan niet tegen te veel water, en hij is giftig. De vermelding van de ASPCA voor Begonia spp. rekent hem giftig voor katten, honden en paarden; begonia’s bevatten oplosbaar calciumoxalaat, en dat zit het sterkst in de delen onder de grond, dus in de knol en de wortels. Bel bij een vermoeden je dierenarts; het algemene kader staat op Giftige kamerplanten.

Licht

Hij houdt van veel maar indirect licht; een lichte plek in halfschaduw is ideaal. Felle directe zon verbrandt zijn blad en laat de stippen verbleken; zie Bladverbranding. Bij te weinig licht rekt de stengel zich uit en wordt de plant ijl, en verbleken de stippen en de kleur; zie ook Weinig licht. Een lichte plek waar de zon niet rechtstreeks op valt is het beste, zowel voor gezonde groei als voor levendige stippen.

Water geven

Houd de grond licht vochtig maar laat hem niet nat staan; begonia’s zijn gevoelig voor te veel water. Giet als de bovenlaag van de grond iets is opgedroogd; in de zomer wat vaker, in de winter minder. Doorlopend natte grond geeft wortelrot, en bij een begonia gaat die rot snel. Giet royaal, laat het overschot goed uitlekken en laat geen water in de schotel of onderin de sierpot staan. Giet rechtstreeks op de grond en spat niet op het blad en op de voet van de stengels.

Temperatuur

Twee documenten noemen twee verschillende ondergrenzen, en hun bereik verschilt ook; deze pagina geeft ze allebei. De pagina van BBC Gardeners’ World over de stippenbegonia vraagt om een warme, lichte plek en noemt een gelijkmatige temperatuur van niet minder dan 15 °C, liefst meer. De vermelding van de NC State Extension geldt niet één soort maar het hele geslacht Begonia, en noemt geen bereik; het enige getal is een ondergrens: deze planten verdragen geen kou onder de 13 °C. Een plotselinge temperatuurwisseling en koude tocht bevallen hem niet; houd hem weg van de koude ruit.

Luchtvochtigheid, en sproei niet op het blad

Hij houdt van een hoge luchtvochtigheid, maar hóé je die geeft, doet ertoe: sproei geen water op zijn bladeren. Anders dan bij de meeste tropische planten is blad van een begonia dat nat blijft heel vatbaar voor meeldauw, dat witte poederige schimmelwaas, en voor vlekken. Laat het vocht dus uit de grond en uit de ruimte komen; een luchtbevochtiger in de buurt verhoogt de luchtvochtigheid. Welke maatregelen daartegen werkelijk iets doen en welke niet, staat met eigen bronnen op Droge lucht. Tegelijk is goede luchtbeweging nodig, want een warme, benauwde en vochtige hoek zet aan tot meeldauw, terwijl scherpe tocht juist weer schadelijk is. Het stof van de bladeren haal je af zonder ze nat te maken, met een droge of iets vochtige doek.

Voeding

Geef in de lente en de zomer een verdunde evenwichtige vloeibare voeding. Voed in de winter niet. Hij groeit snel, maar te veel voeding beschadigt de wortels en de bladranden. Zie Mestzouten.

Stekken

Een Begonia maculata is heel makkelijk te stekken. Snijd in de lente of de zomer een stek van 10 tot 15 centimeter van een gezonde stengel, met een paar bladeren en een knoop eraan; draag daarbij handschoenen. Haal de onderste bladeren eraf en zet de stek in een glas water; ververs dat water om de paar dagen, dan komen er binnen 2 tot 3 weken wortels. Zijn die een paar centimeter lang, dan kun je hem in goed doorlatende grond zetten. Een nuttige gewoonte: het wortelgestel van deze begonia’s wordt na een paar jaar zwakker en de plant kan dan ineens doodgaan, dus elk jaar een reservestek wortelen houdt je verzameling veilig. Stekgrond en kleine potjes liggen bij elk tuincentrum bij elkaar.

De vergelijking van de methodes, de regel over de knoop en de redenen waarom het mislukt staan op kamerplanten stekken.

Formaat en groeisnelheid

De NC State Extension geeft voor dit geslacht een hoogte van 20 tot 60 cm (in de bron 8 duim tot 2 voet) en een breedte van 23 tot 30 cm (in de bron 9 duim tot 1 voet). Dezelfde vermelding noemt zowel de groei als de verzorging gemiddeld.

Daarmee is dit een plant voor de vensterbank of een plank, en niet een grote pot op de vloer. Gaan de stengels na verloop van tijd rechtop staan en worden ze kaal, snoei dan in het voorjaar de toppen terug; onderaan loopt hij dan weer uit.

Problemen die je het vaakst tegenkomt

• Een wit, poederig waas of vlekken op het blad: meeldauw, het typische probleem bij een begonia; stop met sproeien, zorg voor meer luchtbeweging en houd het blad droog.
• Blad dat massaal vergeelt, een zachte stengelvoet, natte grond: te veel water en wortelrot, en die gaat snel; stop meteen met gieten en wortel zo nodig een stek. Zie Gele bladeren.
• Hangend blad met droge punten terwijl de grond al lang droog staat: te weinig water; maak de kluit goed nat, dan komt hij er in een paar dagen bovenop.
• Lange, ijle stengels met fletse stippen op een schemerige plek: te weinig licht; zet hem lichter en knip de uitgerekte stengels terug.
• Bleke of bruine brandplekken en verbleekte stippen: verbranding door directe zon; zet hem in indirect licht.
• Bruine, droge bladranden: te weinig luchtvochtigheid; geef het vocht via de ruimte en niet op het blad, en houd hem uit de luchtstroom van de radiator.
• Wattige witte propjes, dicht opeen zittende beestjes in de scheuttop, plakkerig blad of fijn spinsel: een plaag (wolluis, bladluis, schildluis of spint); zet de plant apart en maak hem schoon.

Om stap voor stap van symptoom naar oorzaak te komen, kun je de Diagnosehulp voor Begonia maculata gebruiken.

---

Over de genoemde waarden: De waarden hier, dus de twee ondergrenzen die in het hoofdstuk Temperatuur met hun bron staan en veel indirect licht, zijn algemene drempels; je huis en het seizoen schuiven ze. Bij de Begonia maculata zijn drie regels kritisch: sproei geen water op het blad, want dat geeft meeldauw en het vocht hoort uit de grond te komen, giet niet te veel, want de wortelrot gaat snel, en houd hem uit de felle directe zon. Zorg voor goede luchtbeweging maar vermijd scherpe tocht. En omdat hij giftig is, draag je handschoenen als je eraan werkt.