Fittonia verzorgen (mozaïekplant): luchtvochtigheid, water, problemen

De fittonia (Fittonia albivenis, in het Nederlands mozaïekplant, in het Engels nerve plant) is een kleine, opvallende kamerplant die met zijn witte, roze of rode nervennet op donkergroen blad bijna een mozaïek lijkt. Hij komt van de bodem van het Amazoneregenwoud; hij groeit laag, kruipend en compact, en daarmee is hij ideaal voor op een tafel en zeker voor in een terrarium. Zijn liefste eigenschap is dat hij bij dorst zijn bladeren laat hangen en zo laat weten dat hij water wil, om na het gieten snel weer bij te komen. De sleutel tot zijn verzorging is vocht: hij wil dat zowel de lucht als de grond vochtig blijft.

Goed nieuws: de vermelding Nerve Plant van de ASPCA rekent de fittonia niet giftig voor katten, honden en paarden; voor een huis met een kat of een hond is dit een veilige keuze.

Licht

Hij houdt van veel maar indirect licht; halfschaduw kan ook. Felle directe zon verbrandt zijn dunne blad. Is er te weinig licht, dan verbleken de kleuren en de tekening van het blad. Vlak bij een raam op het oosten of het noorden, of in een lichte hoek binnen in de kamer, is ideaal. Ook in een terrarium wil hij veel indirect licht. Zie ook Weinig licht en Bladverbranding.

Water geven

Hij wil dat de grond doorlopend licht vochtig blijft; voor uitdrogen is hij heel gevoelig. Het meest kenmerkende aan deze plant is dat hij bij dorst zijn bladeren helemaal laat hangen en in elkaar zakt; een gietschema in dagen staat in geen van de bronnen van deze pagina, en juist bij deze soort is het hangende blad een betrouwbaarder signaal dan een kalender; na het gieten komt hij binnen een paar uur weer bij, al slijt het hem als hij dat vaak moet doormaken. Giet als de bovenlaag van de grond iets is opgedroogd en laat de kluit niet helemaal uitdrogen, maar laat hem evenmin in modder staan die het water blijft vasthouden, want dan rotten de wortels weg. Het evenwicht is dus: vochtig, maar niet verzopen. Giet op de grond en laat geen water in de schotel of onderin de sierpot staan.

Temperatuur

18 tot 24 °C is ideaal; hij houdt van een warme en gelijkmatige omgeving. Voor kou is hij gevoelig, en zakt de temperatuur onder de 15 °C, dan kan hij blad laten vallen. Bescherm hem tegen vorst, tegen de koude ruit en tegen tocht.

Luchtvochtigheid

Hij houdt van een hoge luchtvochtigheid, en dat is het meest kritische deel van zijn verzorging, want hij komt van de bodem van het Amazonewoud. Droge huislucht, en dan vooral in de winter naast de radiator, droogt zijn bladranden uit en laat ze omkrullen. De makkelijkste oplossing is een terrarium of een gesloten glazen stolp; de fittonia lijkt daarvoor gemaakt, want in zo’n afgesloten ruimte blijft de lucht vanzelf vochtig. Zet je hem gewoon in de kamer, dan verhoogt een luchtbevochtiger de luchtvochtigheid; houd hem daarnaast weg van de radiator. Welke maatregelen tegen droge lucht werkelijk iets doen en welke niet, staat met eigen bronnen op Droge lucht.

Voeding

Geef in de lente en de zomer een verdunde evenwichtige vloeibare voeding. Voed in de winter niet. Omdat het een kleine plant is, komt hij met weinig voeding toe; te veel voeding verbrandt de bladranden. Zie Mestzouten.

Vermeerderen

De fittonia is makkelijk te vermeerderen met stengelstekken. Snijd in de lente of de zomer van een gezonde scheut een topje met een paar bladeren af, het liefst met een knoop eraan, en zet dat in vochtige, goed doorlatende grond. Een hoge luchtvochtigheid maakt het wortelen makkelijker, en daarom helpt een doorzichtige afdekking eroverheen of wortelen in een terrarium heel goed. Op een lichte plek zonder directe zon maakt hij binnen een paar weken wortels. Stekgrond en kleine potjes liggen bij elk tuincentrum bij elkaar.

De vergelijking van de methodes, de regel over de knoop en de redenen waarom het mislukt staan op kamerplanten stekken.

Problemen die je het vaakst tegenkomt

• Alle bladeren hangen, de plant is in elkaar gezakt en de grond is droog: flauwvallen van dorst, kenmerkend en meestal omkeerbaar; giet de grond goed door, dan komt hij binnen een paar uur bij.
• De bladeren hangen maar de grond is steeds nat en de voet van de scheuten is zacht: te veel water en wortelrot; giet minder en verbeter de afwatering.
• Bruine, droge, omgekrulde bladranden: te weinig luchtvochtigheid, het meest kritische punt; verhoog de luchtvochtigheid, een terrarium is ideaal.
• Fletse kleuren en een fletse tekening op een schemerige plek: te weinig licht; zet hem lichter, met indirect licht.
• Bleke of bruine brandplekken op het blad: verbranding door directe zon; zet hem in indirect licht.
• Wattige witte propjes, dicht opeen zittende beestjes in de scheuttop, plakkerig blad of fijn spinsel: een plaag (wolluis, bladluis, schildluis of spint); zet de plant apart en maak hem schoon.

Om stap voor stap van symptoom naar oorzaak te komen, kun je de Diagnosehulp voor de fittonia gebruiken.

---

Over de genoemde waarden: De waarden hier, dus een kamer van 18 tot 24 °C en veel indirect licht, zijn algemene drempels; je huis en het seizoen schuiven ze. Bij de fittonia gelden twee gouden regels: houd de grond licht vochtig, want voor uitdrogen is hij heel gevoelig en bij dorst zakt hij in elkaar, en houd de luchtvochtigheid hoog, want droge lucht droogt zijn bladranden uit; een terrarium is daarvoor ideaal. Bescherm hem tegen felle directe zon.