Kerstster verzorgen: bladval, water geven en weer rood krijgen

De kerstster (poinsettia, botanisch Euphorbia pulcherrima) is met zijn rode, en soms roze of witte, schutbladeren dé geliefde plant van de kerstperiode en de winter. Een aardig weetje: die gekleurde “bloemen” zijn eigenlijk blad, namelijk schutbladeren; de echte bloemen zijn de kleine gele knopjes in het midden. Dit is geen snijbloem: het is een meerjarige plant die met de juiste verzorging jarenlang meegaat en het jaar erna zelfs opnieuw rood kan worden. Alleen vraagt hij wel wat aandacht.

Een belangrijke opmerking: de kerstster is een Euphorbia, en uit een snee komt melkachtig, irriterend sap. De vermelding van de ASPCA rekent hem giftig voor katten, honden en paarden en noemt dat irriterende sap als oorzaak; diezelfde vermelding schrijft er zelf bij dat de giftigheid van deze soort meestal wordt overdreven. Draag toch handschoenen als je hem snoeit en houd hem weg bij huisdieren en kinderen. Bel bij een vermoeden je dierenarts; het algemene kader staat op Giftige kamerplanten.

Licht

Hij wil veel en indirect licht; de felle middagzon of directe zon verbrandt de schutbladeren. Om zijn kleur te houden heeft hij goed licht nodig. Zie ook Bladverbranding.

Water geven, en haal die folie eraf

Giet niet op de kalender maar op de toestand van de grond. Geef water als de bovenste 2 tot 3 centimeter droog is; de grond hoort vochtig te blijven maar niet kletsnat te staan. Het kritische punt: haal de sierfolie of het cellofaan om de pot eraf, of prik de bodem ervan open, want die houdt het water vast en dat geeft wortelrot. Laat de plant niet slap hangen; daar houdt hij blijvend zwakte aan over en daaraan gaat hij onderuit. Zowel te veel als te weinig water geeft slap blad en vergeling; aan de grond lees je af welke van de twee het is. Laat geen water in de schotel of onderin de sierpot staan.

Temperatuur, de grote aanjager van bladval

Hij wil een gelijkmatige temperatuur, en twee bronnen zetten die in een ander kader. De New York Botanical Garden scheidt nacht en dag en schrijft dat de plant het daarbij het beste doet: ‘s nachts 13 tot 18 °C (in de bron 55-65 °F), overdag 18 tot 21 °C (65-70 °F). Iowa State Extension noemt één bereik en schrijft dat de plant daaraan de voorkeur geeft: 16 tot 21 °C (60-70 °F). Koude tocht en een plek vlak bij de radiator of een luchtrooster laten blad vallen; de New York Botanical Garden legt dat uit als snel vochtverlies, waardoor de plant slap gaat hangen en blad verliest. Koudeschade beschrijft Iowa State Extension zo: bladeren en schutbladen, en dan vooral die bovenaan en aan de buitenranden, gaan slap hangen en/of worden zwart; het blad valt na verloop van tijd af en bij zware schade gaat de hele plant dood. Laat hem het koude glas niet raken en houd hem weg van roosters.

Luchtvochtigheid

Hij houdt van een gemiddelde luchtvochtigheid; heel droge lucht kan de bladval verergeren. Welke maatregelen daartegen werkelijk iets doen en welke niet, staat met eigen bronnen op Droge lucht.

Grond en voeding

Gebruik een goed doorlatend mengsel en een pot met een afwateringsgat, en vergeet die folie niet. Voed hem niet zolang de schutbladeren gekleurd zijn of hij in bloei staat; begin pas te voeden als er in het voorjaar nieuwe groei komt, dus nieuwe groene blaadjes. Zie Mestzouten.

Wanneer het nodig is, hoeveel groter de nieuwe pot mag zijn en wat er daarna komt, staat op verpotten.

Weer rood krijgen, de donkerperiode

Dit is het bekendste en meest gestelde punt bij een kerstster: de schutbladeren kleuren als antwoord op korte dagen. Stap voor stap, voor het jaar erna:

1. Na het seizoen: zijn de schutbladeren en de bladeren verslapt en gevallen, giet dan minder, laat de grond opdrogen, snoei de plant terug en laat hem rusten.
2. Lente en zomer: ga terug naar de gewone verzorging, zet hem in het licht en begin te voeden.
3. De maat van Iowa State Extension: van begin oktober tot de schutbladen goed op kleur zijn (meestal begin december), elke dag volledig donker van 17.00 tot 08.00 uur (15 uur). Diezelfde bron noemt daarvoor een kast of een doos over de plant. Overdag veel licht met koele nachten. Zelfs het kleinste beetje licht ‘s nachts verstoort het proces.
4. Na een week of acht kleuren de schutbladeren en is de plant weer “rood”.

Problemen die je het vaakst tegenkomt

• Bladval, het vaakst van allemaal: kou, tocht, een luchtrooster, de folie of verkeerd gieten.
• De schutbladeren blijven groen: de donkerperiode is niet gegeven.
• Zwarte of verslapte schutbladeren: koudeschade.
• Slap hangen en vergeling: te veel of te weinig water; kijk naar de grond. Zie Gele bladeren.

Kerststerren staan van eind november af bij elk tuincentrum en bij de bloemist; kies er een die binnen heeft gestaan en niet vlak bij de deur.

Om stap voor stap van symptoom naar oorzaak te komen, kun je de Diagnosehulp voor de kerstster gebruiken.

---

Over de genoemde waarden: De waarden hier, dus de bereiken die in het hoofdstuk Temperatuur met hun bron staan en de gietfrequentie, zijn algemene drempels; je huis en het seizoen schuiven ze. Bij de kerstster zijn twee dingen kritisch: haal de folie eraf, tegen wortelrot, en houd hem uit de kou en de tocht, tegen bladval. En wil je hem weer rood krijgen, dan is de donkerperiode een voorwaarde.