Treurvijg verzorgen (Ficus benjamina): bladval, water en licht

De treurvijg (Ficus benjamina) is met zijn sierlijke, overhangende takken de geliefde binnenboom van de woonkamer. Maar hij heeft ook de reputatie van een diva: bij de kleinste verandering laat hij blad vallen. Zijn pot een paar centimeter verschuiven, in het najaar voor het eerst de verwarming aanzetten of één keer vergeten te gieten kan al genoeg zijn om ‘s ochtends wakker te worden met een tapijt van blaadjes. Diezelfde plant staat in kantoorhallen tientallen jaren te leven, gewoon omdat niemand eraan komt. De eerste regel bij het verzorgen van een treurvijg is rust en regelmaat.

Een belangrijke opmerking: de treurvijg vraagt voorzichtigheid. De vermelding van de ASPCA voor Ficus benjamina rekent hem giftig voor katten, honden en paarden; de stoffen in die vermelding zijn een proteolytisch enzym (ficine) en psoraleen (ficusine), en de verschijnselen zijn irritatie van het maag-darmkanaal en van de huid. Over mensen doet de vermelding geen uitspraak. Dezelfde vermelding noemt bij de verschijnselen ook irritatie van de huid; draag handschoenen bij het snoeien en houd de plant weg bij huisdieren. Bel bij een vermoeden je dierenarts; het algemene kader staat op Giftige kamerplanten.

Licht

Hij wil veel maar indirect licht, al kan hij wat ochtendzon hebben. Donkere kamers zijn niets voor hem: te weinig licht geeft ijle groei en bladval; zie Weinig licht. Een raam op het oosten of het westen is ideaal. Draai de plant voor gelijkmatige groei één keer per maand een kwartslag, maar verzet hem niet steeds.

Water geven, nat maken en laten opdrogen

Giet royaal als de bovenste 2 tot 5 centimeter van de grond droog is en laat het overschot uitlekken. Blooming Expert noemt wortelrot de meest voorkomende ficusdoder binnenshuis; te weinig water geeft juist bladval. Gebruik lauw water of water op kamertemperatuur, want koud water geeft de wortels een schok en maakt de bladranden mettertijd geel. Giet in de winter minder en laat niets in de schotel of onderin de sierpot staan.

Luchtvochtigheid

Het is een tropische plant en hij houdt van vocht, ongeveer 40 tot 55 %. Droge lucht, en dan vooral in de winter door de verwarming, geeft bruine bladpunten, bladval en spint. Een luchtbevochtiger in de buurt verhoogt de luchtvochtigheid; welke maatregelen daartegen werkelijk iets doen en welke niet, staat met eigen bronnen op Droge lucht. Zet hem in elk geval niet pal boven de radiator.

Temperatuur, de grote aanjager van bladval

Twee bronnen zetten de temperatuur in een ander kader, en deze pagina geeft ze allebei. De Clemson Cooperative Extension scheidt nacht en dag en noemt beide ideaal: ‘s nachts 18 tot 21 °C (in de bron 65-70 °F), overdag 24 tot 29 °C (75-85 °F). UK Houseplants noemt één bereik, 12 tot 26 °C (54-80 °F), en legt een ondergrens: de temperatuur mag nooit onder de 12 °C zakken, want daaronder ontstaat volgens diezelfde gids onherstelbare schade in de vorm van vergeling en een verzwakte plant. Diezelfde gids noemt een gelijkmatige temperatuur de voorwaarde om plotselinge bladval te voorkomen. Koude tocht en een plotselinge temperatuurwisseling, dus een luchtrooster van de airco of de verwarming, een tochtig raam of blad dat het koude glas raakt, zijn de belangrijkste oorzaak van plotselinge bladval. Zorg zoveel mogelijk voor een gelijkmatige temperatuur.

Snoeien

De Clemson Cooperative Extension geeft voor deze soort twee maten. De eerste is de gewone: de plant kan naar behoefte in vorm worden gesnoeid. De tweede gaat verder dan je zou verwachten: de treurvijg verdraagt zelfs een stevige snoei als hij kleiner moet worden.

Die tweede zin beschrijft een tolerantie van deze soort en geldt niet voor de andere ficussen; bij de Ficus lyrata trekt de bron een veel strakkere grens.

De plek van de snee volgt bij elke ficus hetzelfde principe: Knip net boven een knoop, want de nieuwe scheut komt uit het oog onder de snee. Draag daarbij handschoenen; wat het sap van deze soort bevat, staat hierboven.

Waar een snoeisnee vertakking uitlokt en hoeveel blad er moet blijven staan, staat op kamerplanten snoeien.

Grond, pot en voeding

Gebruik een goed doorlatend, humusrijk en licht zuur mengsel (pH 6 tot 6,5), bijvoorbeeld met perliet en zand erdoor. De treurvijg houdt er niet van als je aan zijn wortels komt, dus verpot hem niet vaak; één keer per 3 tot 4 jaar in het voorjaar is genoeg. Hij groeit snel en eet goed: geef in het groeiseizoen een evenwichtige voeding op halve sterkte. Te veel voeding verbrandt de bladranden en laat een witte zoutkorst op de grond achter; spoel de grond daarom om de paar maanden door met ruim water. Zie Mestzouten. Grond, perliet en potten liggen bij elk tuincentrum bij elkaar.

Wanneer het nodig is, hoeveel groter de nieuwe pot mag zijn en wat er daarna komt, staat op verpotten.

Bladval: wat je moet doen

Merkt een treurvijg stress op, dus een verhuizing, kou, ander licht of dorst, dan laat hij zijn blad op een geregelde manier los. Het kritische punt is dit: de oplossing is meestal niet verpotten of een middel. Zoek uit wat er is veranderd, zet de omstandigheden vast en wacht. Ook nadat je de oorzaak hebt weggenomen, kan hij nog een week blad blijven vallen, maar binnen 4 tot 8 weken loopt hij weer uit. (De onschadelijke witte en gele spikkeltjes langs de bladrand zijn cystolieten; dat is geen ziekte, ze ontstaan als het blad volwassen wordt.)

Om stap voor stap van symptoom naar oorzaak te komen, kun je de Diagnosehulp voor de treurvijg gebruiken.

---

Over de genoemde waarden: De waarden hier, dus de bereiken die in het hoofdstuk Temperatuur met hun bron staan, 40 tot 55 % luchtvochtigheid en de gietfrequentie, zijn algemene drempels; je huis en het seizoen schuiven ze. Bij de treurvijg luidt de gouden regel: rust en regelmaat. De meeste problemen komen van een plotselinge verandering, dus vraag jezelf eerst af wat er de laatste tijd is veranderd.