Orchidee standplaats: raamrichting, radiator en badkamer

Wát voor licht een orchidee wil, namelijk veel licht dat niet direct is, is één vraag. Deze pagina beantwoordt een andere: waar in huis zet je de plant neer? Het antwoord hangt aan drie dingen: de raamrichting, de warmtebron en het vocht.

De raamrichting

Allebei de bronnen wijzen dezelfde plek aan.

De RHS geeft de winterplek zo: zet vlinderorchideeën in veel licht om de bloei aan te moedigen, en een vensterbank aan de oost- of westkant is ideaal.

De New York Botanical Garden onderbouwt het oosten apart: een onbelemmerd raam op het oosten met zachte ochtendzon is vaak perfect.

Voor zuid en west stelt dezelfde bron een voorwaarde: bij een raam op het zuiden of westen, waar het licht scherper is, bescherm je de plant tegen de directe zon, en dat doe je met een dun gordijn of met afstand tot het raam.

De raamrichting beslist dus niet in haar eentje. Een zuidgevel wordt bruikbaar zodra er vitrage of afstand tussen komt.

Is het licht genoeg?

Om te beslissen of een bepaalde plek voldoet, geeft de New York Botanical Garden een meetbare drempel: De Phalaenopsis geldt als een orchidee voor weinig licht en vraagt ongeveer 1.000 tot 1.600 footcandle.

Heb je thuis geen lichtmeter, dan werkt een ruwe schaduwtest: Houd je hand boven de plant en valt er geen duidelijke schaduw, dan is het licht waarschijnlijk te weinig. Die test is de eigen praktische maat van deze pagina.

Radiator, kachel en tocht

De RHS is hier duidelijk: houd de planten weg van radiatoren en kachels, en ook uit de tocht, want ze houden niet van schommelende temperaturen. Het bezwaar is dus niet de warmte zelf maar de schommeling.

En daar zit in Nederlandse huizen een praktisch probleem: De radiator zit vrijwel altijd precies onder het raam. Diezelfde plek biedt dus tegelijk het beste licht en de sterkste temperatuurschommeling.

Schuif de pot opzij van het raam; hij krijgt dan nog steeds het licht van datzelfde raam. Een plankje pal boven de radiator voldoet niet aan de voorwaarde, want dat is geen plek weg van de radiator.

Bij tocht geldt dezelfde redenering: De lijn van een balkondeur die in de winter vaak opengaat, of van twee ramen die in de zomer tegenover elkaar openstaan, doorbreekt de eis van een gelijkmatige temperatuur.

De badkamer

Het enige echte voordeel dat een badkamer een orchidee biedt is de luchtvochtigheid, en dat voordeel is te meten. De New York Botanical Garden noemt minstens 50 % relatieve luchtvochtigheid als eis en zet daar een vergelijkingswaarde tegenover: In een gemiddeld huis in het noordoosten van de Verenigde Staten kan de luchtvochtigheid tot 25 % zakken. Dezelfde bron noemt ook het gebied dat de plant het liefst heeft, namelijk 65 % en hoger.

⚠ De beslissing valt toch niet op vocht alleen, want de lichteis blijft staan. Een badkamer zonder raam haalt de drempel van 1.000 tot 1.600 footcandle niet; de plant houdt het daar een tijd vol, maar bloeit niet. Die gevolgtrekking hoort bij deze pagina.

De beslissing is dus eenvoudig: badkamer met raam ja, badkamer zonder raam nee.

De plek verschuift met het seizoen

De RHS zegt voor twee seizoenen twee verschillende dingen, en dat betekent dat de plek van een orchidee niet vastligt:

• Winter: zet de plant in veel licht om de bloei aan te moedigen.
• Zomer: houd de plant uit de directe zon, want die kan het blad verbranden.

In de praktijk komt dat neer op in de winter dichter naar het raam en in de zomer verder ervandaan, of het gordijn dicht. Aan de zuid- en westkant is die wisseling extra belangrijk, en het middel dat de New York Botanical Garden tegen scherp licht noemt, vitrage en afstand tot het raam, geldt daar onverkort.

---

Staat hij goed en bloeit hij nog steeds niet? Naast licht is er een tweede aanzet nodig: Orchidee weer laten bloeien behandelt de koele nachten. Zien de bladeren er slap of geel uit, kijk dan bij Orchidee verdroogt en Gele bladeren bij de orchidee.

Over de genoemde waarden: De vochtwaarden van de New York Botanical Garden, minstens 50 % en bij voorkeur 65 % en hoger, zijn een eis van de plant en gelden los van het land. Alleen de vergelijkingswaarde van 25 % is regionaal; die hoort bij een gemiddeld huis in het noordoosten van de Verenigde Staten. In een Nederlands huis is de lucht in het stookseizoen van oktober tot april vaak droog. Het antwoord van deze pagina daarop is de standplaats, dus de badkamer met raam. Of en hoe je de luchtvochtigheid van een hele kamer omhoog krijgt, is een aparte vraag en staat op Droge lucht. Voor de temperatuurdrempels van deze soort, zie Gele bladeren bij de orchidee.