Tradescantia verzorgen (vaderplant): licht, kleur en problemen

De tradescantia (Tradescantia zebrina, in het Nederlands vaderplant) valt op door zijn blad: de bovenkant is paars, zilver en groen gestreept en de onderkant is fel paars. Het is een snelgroeiende hangplant waarvan de ranken zich razendsnel verlengen en omlaag hangen, en daarmee is hij ideaal voor een hangpot, de rand van een plank en de vensterbank. Hij is heel makkelijk te stekken en hij is sterk, en daardoor hoort hij bij de favorieten van wie net begint.

Een veiligheidsnotitie: deze plant is giftig, en twee vermeldingen zeggen dat voor twee aparte kanten. De eigen vermelding van onze soort, NC State Extension Tradescantia zebrina: de mate van giftigheid staat op laag, de giftige delen zijn het blad en het sap, de werkzame stof is onbekend, en de verschijnselen zijn irritatie van mond en maag en bij aanraking irritatie en roodheid van de huid. De dierkant, de ASPCA: die vermelding heet Inch Plant en geldt Tradescantia flumeninsis, dus een andere soort van hetzelfde geslacht; ze noemt hem giftig voor katten, honden en paarden en geeft dermatitis als enige verschijnsel. Zet hem hoog en buiten bereik van huisdieren en draag handschoenen als je hem snoeit. Bel bij een vermoeden je dierenarts; het algemene kader staat op Giftige kamerplanten.

Licht

Hij wil veel, helder licht, en zijn kleur hangt daarvan af: met genoeg licht wordt het blad levendig paars met zilver, en op een schemerige plek verbleekt de kleur, wordt het blad groen en rekken de ranken zich ijl uit; zie Weinig licht. De NC State Extension geeft voor deze soort twee standplaatsen: volle zon, dus zes uur directe zon per dag of meer, en halfschaduw, dus een deel van de dag directe zon, twee tot zes uur. Die bron schrijft geen aparte waarschuwing voor de middagzon; dat je hem in de zomer tegen de felle middagzon beschermt, is een eigen inschatting van deze website. Kort gezegd: geef veel licht en houd hem uit de felle middagzon. Zie ook Bladverbranding.

Water geven

Hij houdt van vochtige grond maar niet van natte. De NC State Extension noemt geen gietafstand in dagen maar een werkwijze: giet regelmatig, maar laat de grond tussen twee beurten opdrogen. Giet dus als de bovenlaag iets is opgedroogd; houd de grond in de zomer vochtig en giet in de winter minder. De meest voorkomende verzorgingsfout is te veel water, want zijn wortels rotten snel weg. Giet van onderaf en probeer geen water op het blad te krijgen, want nat blad kan zowel zijn kleur bederven als schimmel uitnodigen. Giet royaal, laat het overschot uitlekken en laat niets in de schotel of onderin de sierpot staan.

Temperatuur

De NC State Extension geeft 18 tot 24 °C (in de bron 65 tot 75 graden Fahrenheit). Te warm, en dan vooral in de winter vlak bij de radiator, en een plotselinge temperatuurwisseling doen hem geen goed.

Luchtvochtigheid

Wat de vermelding van de NC State Extension voor deze soort wél beschrijft, is de grond: goed doorlatend en vochtig. In droge lucht van de verwarming kunnen de bladpunten indrogen; houd hem uit de luchtstroom van de radiator en laat het vocht uit de ruimte komen in plaats van rechtstreeks op het blad te sproeien. Welke maatregelen tegen droge lucht werkelijk iets doen en welke niet, staat met eigen bronnen op Droge lucht.

Voeding

Gebruik je voeding, houd dan de gebruiksaanwijzing van het middel zelf aan, en geef niets in de winter, wanneer de groei stilvalt. Zie Mestzouten.

Stekken

De tradescantia hoort bij de makkelijkst te vermeerderen planten die er zijn. De NC State Extension schrijft dat het terugknippen van lang uitgegroeide, ijle ranken stekken oplevert waarmee je de plant kunt vermeerderen. Knip in de lente of de zomer een tak van de scheuttop af, haal de onderste bladeren eraf en zet hem in een glas water of meteen in vochtige, doorlatende grond; draag daarbij handschoenen. Heeft hij wortels gemaakt, zet hem dan in de grond. Zet je meerdere stekken samen in één pot, dan krijg je een vollere plant. Datzelfde stekken is ook de beste manier om een oud geworden plant te verjongen; stekgrond en hangpotten liggen bij elk tuincentrum bij elkaar.

De vergelijking van de methodes, de regel over de knoop en de redenen waarom het mislukt staan op kamerplanten stekken.

Formaat en groeisnelheid

De NC State Extension geeft de plant op met 15 tot 23 cm hoogte (in de bron 6 tot 9 duim) en 30 tot 60 cm breedte (in de bron 1 tot 2 voet); dezelfde vermelding noemt de verzorging laag en de groei snel.

Hij groeit dus niet omhoog maar vooral zijwaarts en omlaag. Worden de ranken lang en onderaan kaal, snoei ze dan in het voorjaar terug; de afgeknipte stukken kun je als stek gebruiken.

Problemen die je het vaakst tegenkomt

• Het paars en zilver zijn verbleekt, het blad is groen geworden: te weinig licht; zet hem lichter, met indirect licht, dan komt de kleur terug op het nieuwe blad.
• Lange, ijle ranken die onderaan kaal zijn: uitrekken door te weinig licht en niet snoeien; zet hem lichter en knip hem regelmatig terug.
• Blad dat massaal verslapt, een zachte voet van de ranken, natte grond: te veel water en wortelrot; giet minder en wortel de gezonde toppen. Zie Gele bladeren.
• Bruine, droge bladpunten: te weinig luchtvochtigheid; verhoog die en houd hem uit de luchtstroom van de radiator.
• Bleke of bruine brandplekken op het blad: verbranding door de felle middagzon; zet hem in indirect licht.
• Fijn spinsel, wattige propjes, dicht opeen zittende beestjes in de scheuttop of plakkerig blad: een plaag (spint, wolluis of bladluis); zet de plant apart en maak hem schoon.

Om stap voor stap van symptoom naar oorzaak te komen, kun je de Diagnosehulp voor de tradescantia gebruiken.

---

Over de genoemde waarden: De waarden hier, dus een kamer van 18 tot 24 °C en veel indirect licht, zijn algemene drempels; je huis en het seizoen schuiven ze. Bij de tradescantia gelden twee gouden regels: geef veel licht, want bij weinig licht verbleekt de kleur en rekt de plant zich ijl uit, en giet niet te veel, want zijn wortels rotten snel weg. Giet van onderaf en maak het blad niet nat, en bescherm hem tegen de felle middagzon. Draag handschoenen als je eraan werkt.