Trips (Thysanoptera): Tanıma ve Çözüm

Trips, 1-2 milimetre boyunda, ince ve hızlı hareket eden bir zararlıdır. Çıplak gözle görülmesi zordur; bu yüzden neredeyse her zaman bıraktığı hasardan tanınır.

Ev bitkilerinde özellikle çiçekli türlerde ve ince yapraklı bitkilerde görülür. Bitkinin hücrelerini delip içeriğini emer; boşalan hücreler ışığı farklı yansıttığı için yaprak gümüşi bir görünüm alır.

Nasıl tanınır

Tripsin en ayırt edici tarafı iki işareti birlikte bırakmasıdır:

1. Gümüşi ya da bronzumsu lekeler. Yaprak yüzeyinde metalik parlaklıkta, soluk alanlar oluşur. Işığa tuttuğunuzda gümüş gibi parlar. Zamanla bu alanlar kahverengileşir ve kurur.

2. Siyah noktalar. Gümüşi alanların üzerinde çok küçük, siyah, düzensiz dağılmış noktalar bulunur. Bunlar tripsin dışkısıdır ve başka hiçbir zararlıda bu şekilde görülmez. Teşhisi kesinleştiren işaret budur.

Böceğin kendisi: İnce, uzun, sarımsı ya da koyu renkli. Yaprağa dokununca hızla kaçar. Yaprak altında ve çiçeklerin içinde durur.

Kağıt testi: Şüphelendiğiniz yaprağı ya da çiçeği beyaz bir kağıdın üzerine tutup hafifçe sallayın. Kağıda düşen ince, uzun cisimler hareket ediyorsa trips vardır.

Bu sayfanın belirti listesinde yapışkanlık yoktur. Yapraklar yapış yapış olmuşsa ve taze sürgün uçlarında sıkışık, yumuşak gövdeli kümeler görüyorsanız neden trips değildir; yaprak biti sayfasına bakın.

Örümcek akarından ayırt etmek

Örümcek akarı da noktalanma yapar ve ikisi sık karıştırılır. İki işaret ayırır:

	Trips	Örümcek akarı
Ağ	Yok	İnce ağ var
Siyah dışkı noktaları	Var	Yok
Hasarın görünümü	Daha geniş gümüşi alanlar	Çok ince, dağınık sarı noktalar
Çiçeklerde hasar	Sık	Nadir

Belirtiler

• Yapraklarda gümüşi, bronzumsu ya da soluk lekeler
• Lekelerin üzerinde küçük siyah noktalar
• Yeni yaprakların şekil bozukluğuyla açılması, kıvrılması
• Çiçeklerde açık renkli çizgiler, kahverengi lekeler ve deformasyon
• Tomurcukların açılmadan kuruması
• İleri aşamada yaprakların kurumaya başlaması

Çözüm

1. Bitkiyi ayırın. Trips uçabilir ve komşu bitkilere kolayca geçer.

2. Duşta iyice durulayın. Ilık suyu özellikle yaprak altlarına ve çiçeklere tutun. Trips yaprak altında saklanır. Toprağın yıkanmaması için saksının üstünü kapatın.

3. Ağır etkilenmiş yaprakları ve çiçekleri alın. Gümüşleşmiş yapraklar iyileşmez. Etkilenen çiçekleri kesmek özellikle önemlidir, çünkü trips çiçek içinde çoğalır ve orada gizlenir.

4. Mavi ya da sarı yapışkan tuzak kullanın. Yetişkinleri yakalar ve popülasyonu ölçmenizi sağlar. Trips maviye özellikle ilgi gösterir. Tuzağı bitki yüksekliğine yakın tutun.

5. Toprağı unutmayın. Trips larvalarının bir kısmı gelişimini toprakta tamamlar. Toprağın üst kısmının sulamalar arasında kurumasına izin vermek bu döngüyü zorlaştırır.

6. Yaklaşık haftada bir, en az dört kez tekrarlayın. Trips hızlı ürer ve yaşam döngüsü kısadır. Bu zararlıda tekrar sıklığı diğerlerinden daha önemlidir.

Ne işe yaramaz

• Yalnızca yaprak üstünü silmek. Trips yaprak altında ve çiçeklerin içindedir.
• Etkilenen çiçekleri bitkide bırakmak. Çiçek, tripsin en korunaklı üreme yeridir.
• Yalnızca tuzak kullanmak. Yetişkinleri azaltır ama larvalar devam eder.
• Tek bir uygulama. Kısa yaşam döngüsü nedeniyle sık tekrar şarttır.

Hangi bitkilerde daha sık

Çiçekli bitkilerde ve ince yapraklı türlerde daha yaygındır. Kalın, deri gibi yapraklı bitkilerde daha nadirdir çünkü trips o dokuyu delmekte zorlanır.

Yazın balkonda ya da bahçede tutulup içeri alınan bitkiler sık taşıyıcıdır; trips dış ortamda yaygındır ve uçarak girer.

Önlemek

• Yeni bitkileri iki dört hafta ayrı tutun.
• Yazın dışarıda tutulan bitkileri içeri almadan önce yaprak altlarını ve çiçekleri dikkatle kontrol edin.
• Çiçekli bitkilerde çiçeklerin içine ara sıra bakın.
• Yaprakları ara sıra durulayın.
• Ayda bir yaprak altlarına bakmayı alışkanlık haline getirin; trips erken fark edilmezse hasar kalıcı olur.

Sorun yaygın ya da tekrarlıysa yerel bir bahçıvana ya da bahçe merkezine danışın. Bu sayfada ilaç adı ve dozaj verilmez.

Diğer zararlılar için Zararlılar sayfasına dönebilirsiniz.