Rubberboom verzorgen (Ficus elastica): water, licht en bladval

De rubberboom (Ficus elastica) is een sterke kamerplant die met zijn dikke, glanzende, leerachtige bladeren en zijn rechtopgaande, boomachtige groei stevigheid in een ruimte brengt. Naarmate hij ouder wordt, krijgt hij steeds meer de vorm van een boom, en hij gaat langer dan tien jaar mee. Dat hij meer vergeeft dan zijn familieleden de treurvijg en de Ficus lyrata, maakt hem tot een goede eerste grote plant. Als je maar één regel kent: giet niet te veel, en controleer dat aan de grond en niet aan het blad.

Een belangrijke opmerking: de rubberboom is giftig. De vermelding Weeping Fig van de ASPCA staat op geslachtsniveau, onder Ficus sp., en noemt het geslacht giftig voor katten, honden en paarden; de stoffen in die vermelding zijn een proteolytisch enzym (ficine) en psoraleen (ficusine), en een onderdeel over verschijnselen bevat de vermelding niet. Over mensen doet de vermelding geen uitspraak. Uit een snee komt latexsap; draag handschoenen bij het snoeien en houd de plant weg bij huisdieren en kinderen. Bel bij een vermoeden je dierenarts; het algemene kader staat op Giftige kamerplanten.

Licht

Hij wil veel, indirect licht: een raam op het oosten, of een paar stappen naar binnen vanaf een raam op het zuiden of het westen. Bij weinig licht blijft hij leven, maar hij wordt dun en zwak en laat zijn onderste bladeren vallen; zie Weinig licht. Felle directe zon verbrandt zijn blad; zie Bladverbranding. Bonte variëteiten zoals Tineke en Ruby vragen meer licht om hun tekening te houden; op een schemerige plek verbleekt die. Draai de plant voor gelijkmatige groei één keer per week een kwartslag.

Water geven, de grootste moordenaar en hij houdt zich verborgen

Giet als de bovenste 2 tot 5 centimeter van de grond, of de bovenste helft, droog is; de grond hoort gelijkmatig vochtig te zijn, maar nooit kletsnat en nooit kurkdroog. In de winter minder vaak. Te veel water is de meest voorkomende doodsoorzaak, door wortelrot, en zijn dikke bladeren verbergen dat: ze gaan niet meteen slap hangen, dus tegen de tijd dat een blad vergeelt, hebben de wortels het al zwaar. Kijk daarom naar de grond en niet naar het blad. Goede afwatering is een voorwaarde en laat geen water in de schotel of onderin de sierpot staan.

Luchtvochtigheid

Hij houdt van een gemiddelde luchtvochtigheid, ongeveer 45 tot 60 %. Droge lucht maakt de bladranden bruin. Een luchtbevochtiger in de buurt verhoogt de luchtvochtigheid; welke maatregelen daartegen werkelijk iets doen en welke niet, staat met eigen bronnen op Droge lucht.

Temperatuur

Twee bronnen zetten de temperatuur in een ander kader en ze lopen bij de ondergrens uiteen; deze pagina geeft ze allebei. De Clemson Cooperative Extension scheidt nacht en dag en noemt beide de ideale temperaturen: ‘s nachts 16 tot 18 °C (in de bron 60-65 °F), overdag 24 tot 27 °C (75-80 °F). Diezelfde vermelding noemt drie dingen om te vermijden: onder de 13 °C (55 °F), plotselinge temperatuurdalingen en koude tocht. Blooming Expert noemt één bereik waarin de plant het naar eigen zeggen goed doet, 16 tot 27 °C (60-80 °F), en legt de ondergrens lager: de plant komt korte dips tot 10 °C (50 °F) door, maar aanhoudende kou laat blad vallen, vooral van de onderste takken. Zet hem ook niet pal naast de radiator, want droge warme lucht droogt zijn bladeren uit en laat ze vallen.

Grond en pot, de afwatering is alles

De belangrijkste factor bij een rubberboom is een uitstekende afwatering. Gebruik een goed doorlatend, luchtig mengsel, bijvoorbeeld potgrond met perliet of grof zand en wat boomschors; dichte grond die vocht vasthoudt geeft wortelrot. Neem een pot met een afwateringsgat die maar één of twee maten groter is (een veel te grote pot houdt te veel vocht vast) en verpot de plant om de twee jaar. Grond, perliet en potten liggen bij elk tuincentrum bij elkaar.

Wanneer het nodig is, hoeveel groter de nieuwe pot mag zijn en wat er daarna komt, staat op verpotten.

Snoeien

Het probleem dat je bij een rubberboom binnen het vaakst tegenkomt gaat over hoogte. De Clemson Cooperative Extension beschrijft het zo: rubberplanten kunnen binnen lang en kaal worden; je kunt ze dan met een stok ondersteunen of ze in het voorjaar terugsnoeien om ze te verjongen.

De bron geeft dus twee opties en zet er geen volgorde in: of je houdt de plant op zijn huidige hoogte overeind, of je zet hem terug zodat hij opnieuw vertakt.

De snee komt net boven een knoop; de nieuwe scheut loopt uit het oog eronder. Draag daarbij handschoenen; wat het sap van deze soort bevat, staat hierboven.

Waar een snoeisnee vertakking uitlokt en hoeveel blad er moet blijven staan, staat op kamerplanten snoeien.

Voeding

Clemson Extension noemt in het groeiseizoen, in de lente en de zomer, een in water oplosbare kamerplantenvoeding om de twee weken. Te veel voeding laat zout achter in de grond, waardoor de bladranden donker worden en het blad hard aanvoelt, en dat lijkt op dorst. Voed niet in de winter en ook niet vlak na het verpotten. Zie Mestzouten.

Problemen die je het vaakst tegenkomt

• Bladval: een verandering van omgeving (een eigenschap van de ficussen) of verkeerd gieten; dat er onderaan hier en daar een blad valt, is gewoon.
• Vergeling: meestal te veel water, met wortelrot, op de onderste bladeren en samen met zachte bruine vlekken. Zie Gele bladeren.
• Bruine, krokante bladranden: te weinig luchtvochtigheid, zout in de grond of directe zon.
• De bonte tekening verdwijnt: te weinig licht.

Om stap voor stap van symptoom naar oorzaak te komen, kun je de Diagnosehulp voor de rubberboom gebruiken.

---

Over de genoemde waarden: De waarden hier, dus de bereiken die in het hoofdstuk Temperatuur met hun bron staan en 45 tot 60 % luchtvochtigheid, zijn algemene drempels; je huis en het seizoen schuiven ze. Bij de rubberboom gelden twee gouden regels: zorg voor een uitstekende afwatering, en controleer of je te veel giet aan de grond en niet aan het blad, want die dikke bladeren verbergen het.